- De beoordeling gaat over een ervaring die de schrijver werkelijk heeft gehad.
- Wat er staat is een mening of een waardering, herkenbaar als zodanig.
- De feitelijke beweringen erin kloppen of zijn aannemelijk te maken.
- Het gaat over het handelen van een bedrijf, niet over het privéleven van een persoon.
Reviews en gebruikerscontent: wat mag je weghalen?
Zodra je een marktplaats, een boekingsplatform of een klussensite nabouwt, zitten er beoordelingen in. En zodra er beoordelingen in zitten, krijg je verzoeken om ze weg te halen. Een rechter oordeelde deze maand dat negatieve reviews over een incassobureau mochten blijven staan. Hieronder wat zo'n afweging bepaalt en wat je daarvoor in je product moet inbouwen.
Waarom dit eerder speelt dan je denkt
Elk product waar de een over de ander schrijft, komt hier vroeg of laat uit.
Bouw je iets in de trant van een marktplaats, een dienstenplatform of een boekingssite, dan zit er bijna altijd een beoordelingsfunctie in. Die functie is meestal een van de eerste dingen die er komt, want zonder vertrouwen werkt zo'n platform niet. Wat er zelden bij wordt bedacht, is dat je vanaf dat moment een partij bent in een conflict tussen twee gebruikers. Wie een platform als Marktplaats nabouwt krijgt dit er gratis bij.
Het eerste verwijderverzoek komt sneller dan verwacht, en het is zelden duidelijk. Soms is een beoordeling aantoonbaar onjuist, soms is hij scherp maar terecht, en soms is hij van iemand die nooit klant is geweest. Zonder proces beslist degene die toevallig de mail leest, en dat is precies de situatie die je later terugziet.
De uitspraak van deze maand ging over een incassobureau dat negatieve beoordelingen verwijderd wilde zien en dat niet voor elkaar kreeg. De lijn die daaruit spreekt is bekend maar wordt vaak verkeerd begrepen: kritiek mag scherp zijn, ook als het een bedrijf schaadt, zolang er een feitelijke basis onder ligt. Ongenoegen over de toon is geen grond om iets te verwijderen. Welke persoonsgegevens je bij dit alles vastlegt, staat los van deze afweging en hoort thuis in je AVG-checklist.
Waar de afweging op neerkomt
Geen van deze punten is op zichzelf doorslaggevend, maar samen bepalen ze de uitkomst.
- Er staan feitelijke onjuistheden in die de schrijver niet kan onderbouwen.
- De schrijver is nooit klant geweest, of de beoordeling is met een tegenprestatie geplaatst.
- De tekst is nodeloos grievend of bevat gegevens die er niet toe doen, zoals een privéadres.
- Er is sprake van een reeks beoordelingen die samen een campagne vormen in plaats van losse ervaringen.
Wat je in het product inbouwt
De juridische afweging maak je zelf, maar zonder deze drie dingen kun je hem niet eens maken.
Herleidbaarheid
Leg bij elke beoordeling vast of er een echte transactie of boeking tegenover staat, en toon dat ook. Het onderscheid tussen een geverifieerde ervaring en een losse mening is het belangrijkste dat je hebt: het maakt je platform betrouwbaarder en het maakt een verwijderverzoek in de helft van de gevallen eenvoudig te beoordelen.
Een meldroute
Bouw een knop waarmee iemand een beoordeling kan melden met een reden, en een plek waar die meldingen binnenkomen. Zonder die route komt een klacht binnen via je algemene mailbox, waar hij tussen de rest verdwijnt tot er een brief van een advocaat volgt.
Weerwoord
Laat de beoordeelde partij publiek reageren. Dat is vaak een betere oplossing dan verwijderen: de lezer ziet beide kanten, het platform hoeft geen rechter te spelen, en in de praktijk halen veel verwijderverzoeken de bel niet meer zodra er gereageerd kan worden.
Wat je in je eerste versie al regelt
Dit is geen werk voor later, want achteraf toevoegen betekent bestaande beoordelingen opnieuw beoordelen.
- Koppel elke beoordeling aan een transactie of boeking, ook als je dat in het begin nog niet toont. Achteraf herleiden lukt niet.
- Bewaar wanneer en vanaf waar een beoordeling is geplaatst. Bij een reeks verdachte beoordelingen is dat het enige waar je op kunt terugvallen.
- Verwijder nooit stilletjes. Markeer als verborgen met een reden en een datum, zodat je later kunt uitleggen wat je hebt gedaan en waarom.
- Zet in je voorwaarden wat er niet mag en wat er dan gebeurt, in gewone taal. Dat is je enige houvast als je iets weghaalt.
- Leg vast wie de beslissing neemt. In een klein team is dat één iemand, en dat is prima, zolang het niet degene is die toevallig de mail opent.
Veelgestelde vragen
Mag ik een negatieve review van mijn platform verwijderen?
Alleen op gronden die je kunt uitleggen. Kritiek mag scherp zijn, ook als een bedrijf er last van heeft, zolang er een feitelijke basis onder ligt. Een rechter oordeelde deze maand nog dat negatieve beoordelingen over een incassobureau mochten blijven staan. Verwijderen ligt anders bij aantoonbare onjuistheden, nodeloos grievende taal of beoordelingen van mensen die nooit klant zijn geweest.
Ben ik als platform aansprakelijk voor wat gebruikers schrijven?
Je bent niet automatisch verantwoordelijk voor wat een ander plaatst, maar zodra je op de hoogte bent van iets onrechtmatigs en niets doet, verandert die positie. Daarom is een meldroute en een vastgelegde afhandeling belangrijker dan de knop zelf. Voor je eigen situatie legt u dit het beste voor aan een jurist; deze pagina is uitleg, geen juridisch advies.
Wat is het verschil tussen een mening en een feitelijke bewering?
Een mening is een waardering die je niet waar of onwaar kunt noemen, zoals dat iemand het onprettig vond. Een feitelijke bewering doet een controleerbare uitspraak, bijvoorbeeld dat er niet is geleverd. Voor meningen is er veel ruimte; feitelijke beweringen moeten een basis hebben, en juist daar zit de grens.
Moet ik reviews koppelen aan een echte transactie?
Het is het nuttigste dat je kunt inbouwen, en je moet het vanaf het begin doen omdat je het achteraf niet meer kunt herleiden. Het verhoogt het vertrouwen in je platform en het maakt de helft van je verwijderverzoeken eenvoudig, want een beoordeling zonder onderliggende transactie is een ander gesprek dan een geverifieerde ervaring.
Is weerwoord beter dan verwijderen?
Vaak wel. De lezer ziet beide kanten, jij hoeft geen rechter te spelen tussen twee gebruikers, en in de praktijk vervalt een deel van de verwijderverzoeken zodra iemand publiek kan reageren. Het is bovendien makkelijker te verdedigen dan een verwijdering, want je hebt niets weggenomen.
Wat doe ik bij een reeks verdachte beoordelingen?
Daar heb je gegevens voor nodig die je alleen hebt als je ze vanaf het begin bewaart: wanneer iets is geplaatst, vanaf waar, en of er een account met historie achter zit. Een reeks die binnen een uur vanaf hetzelfde punt binnenkomt is iets anders dan losse ervaringen, en dat verschil moet je kunnen laten zien.
Mag ik beoordelingen filteren voordat ze verschijnen?
Modereren mag, maar wees er open over. Wat niet kan is alleen de positieve doorlaten en de indruk wekken dat je een volledig beeld toont, want dan wordt je overzicht zelf misleidend. Zet in je voorwaarden wat je weghaalt en waarom, en houd je daaraan.
Geldt dit ook voor berichten tussen gebruikers onderling?
Privéberichten liggen anders dan openbare beoordelingen, want daar speelt reputatieschade minder en vertrouwelijkheid meer. Wat blijft gelden is dat je een meldroute nodig hebt en dat je moet vastleggen wat je doet zodra er iets wordt gemeld. Bouw je beide, houd de processen dan gescheiden.