Als je AI-tool je werk overschrijft

De reflex is om de agent meteen te vragen het terug te draaien. Doe dat niet: hij weet niet wat er stond, dus hij verzint een reconstructie die er plausibel uitziet. Dat maakt het moeilijker om te zien wat er werkelijk verdwenen is.

Sluit ook je editor niet af en sla niets op tot je hebt gekeken wat er nog beschikbaar is. Elke actie kan de laatste kopie overschrijven.

Neem eerst een minuut om vast te stellen wat er precies is gebeurd. Is het bestand overschreven, of staat je werk er nog en is er iets bijgekomen dat het onbruikbaar maakt? Dat verschil bepaalt of je aan het terughalen bent of aan het opruimen, en dat zijn twee heel andere klussen.

Maak daarna een kopie van de huidige staat, hoe kapot die ook is. Dat klinkt tegenstrijdig, maar je wilt niet in de situatie belanden waarin je bij het terughalen van gisteren ook het goede werk van vanochtend kwijtraakt. Een kopie kost niets en geeft je de vrijheid om te proberen.

Bij een editor-assistent die meetypt, gebeurt dit zelden. Je ziet elke wijziging ontstaan en je kunt op elk moment ingrijpen. Bij een agent die zelfstandig een opdracht uitvoert, zie je pas het eindresultaat, en dan is er al van alles gebeurd. Dat is geen fout in de tool maar de prijs van zelfstandigheid.

Daar komt bij dat agents steeds vaker meerdere bestanden tegelijk aanpakken. Een opdracht om 'de foutafhandeling consistent te maken' raakt in de praktijk twaalf bestanden, waarvan er eentje toevallig het bestand is waar jij vanochtend precisiewerk in deed. De agent weet niet dat dat stuk bijzonder was; voor hem is het gewoon code.

De conclusie is niet dat je terug moet naar meetypen. Het is dat je expliciet moet maken wat af is. Een opmerking in de code, een instructiebestand, of simpelweg een vastlegging voordat je hem loslaat: allemaal manieren om te zeggen 'hier niet aankomen' tegen een systeem dat het anders niet kan weten.

Begin bij versiebeheer, ook als je denkt dat je niets hebt vastgelegd. Veel editors leggen automatisch iets vast bij het wisselen van tak of bij het opslaan, en er bestaat een categorie herstelopdrachten die werk terughaalt dat nooit officieel is vastgelegd. Dat is de plek waar de meest complete versie staat.

Werkt dat niet, kijk dan in de lokale geschiedenis van je editor. Vrijwel elke moderne editor houdt per bestand een reeks momentopnamen bij, los van versiebeheer, en bewaart die dagen. Dit is de vaakst vergeten redding.

Daarna pas het gesprek met de agent zelf. Als hij je bestand heeft gelezen voordat hij ging schrijven, staat de oude inhoud vaak letterlijk in de conversatie. Dat is geen volledige kopie — hij las misschien maar een deel — maar het redt vaak precies het stuk waar je een uur aan hebt gezeten.

En als laatste: je eigen geheugen plus wat er nog draait. Een oude versie die nog in een browsertabblad of op een testomgeving staat, is soms de enige kopie die over is.

Er is een punt waarop het reconstrueren van verloren werk meer kost dan het opnieuw maken. Dat punt ligt eerder dan mensen denken, vooral als je nog goed weet wat je aan het doen was. Een uur werk dat je gisteren hebt bedacht, bouw je vandaag vaak in twintig minuten opnieuw, en meestal beter.

Wat je in dat geval wél moet doen, is eerst opschrijven wat er stond voordat je gaat bouwen. Niet de code, maar wat het moest doen en welke keuzes je onderweg hebt gemaakt. Dat is het deel dat je echt kwijtraakt, en het is in vijf minuten vastgelegd.

Behandel het daarna als een gewone opdracht, inclusief vastleggen vooraf. De neiging om na een verlies snel en slordig te werken om de tijd in te halen, is precies hoe je het een tweede keer meemaakt.

Dit is geen storing maar een eigenschap. Een agent die bestanden mag wijzigen, zal soms te veel wijzigen. Je beschermt je werk niet door betere prompts te schrijven, maar door te zorgen dat weggooien niets kost. Dat is dezelfde reden waarom je in een bouwdag vaak vastlegt: niet uit netheid, maar omdat het je vrijheid geeft om iets te proberen.

De meeste mensen leggen hun werk vast als er iets af is. Dat is een gewoonte uit een tijd waarin jij de enige was die je bestanden aanraakte. Zodra een agent zelfstandig mag schrijven, verandert de functie van vastleggen: het is geen markering van vooruitgang meer, maar de terugweg die je nodig hebt voordat je iets loslaat.

Praktisch betekent dat: leg vast vóór je een opdracht geeft die veel mag aanraken, niet erna. Het kost een handeling van vijf seconden en het maakt het verschil tussen een schouderophalen en een verloren middag. Wie dit een week volhoudt, doet het daarna vanzelf.

Het tweede stuk van de gewoonte is kleiner werken. Een opdracht die één ding verandert, is makkelijker te beoordelen en makkelijker terug te draaien dan een opdracht die 'de hele module opschoont'. Dat is niet trager; het is alleen minder spannend.