Kun je een app-idee patenteren?

Artikel 52 van het Europees Octrooiverdrag (EOV) noemt computerprogramma's expliciet als iets dat "als zodanig" niet octrooieerbaar is, in hetzelfde rijtje als wiskundige methoden en businessmodellen. Een octrooi beschermt een technische oplossing voor een technisch probleem, en een app is meestal geen technische uitvinding maar een organisatie van functies, schermen en logica. Wat je hebt bedacht is dus in de meeste gevallen geen octrooieerbare uitvinding, hoe origineel het concept ook aanvoelt.

Dat geldt ook als jouw idee nieuw is en niemand het nog zo heeft uitgevoerd. Nieuwheid is een voorwaarde voor octrooi, maar niet de enige, en "software als zodanig" haalt de andere voorwaarde meestal niet: een technische bijdrage die verder gaat dan software die op gewone hardware draait. Een handige functie of een nieuwe manier om gebruikers aan elkaar te koppelen is bijna altijd een organisatorische vondst, geen technische.

Het Europees Octrooibureau maakt ruimte voor software die een concreet technisch effect heeft. Denk aan een algoritme dat een fysiek proces aanstuurt, zoals de werking van een machine of een medisch apparaat regelt, aan software die een computer zelf efficiënter of veiliger laat werken, of aan een nieuwe manier om sensordata te verwerken die een meetbaar technisch probleem oplost. Het octrooibureau kijkt dan naar de technische bijdrage van het geheel, niet naar de programmacode als zodanig.

Voor de meeste apps in de ideefase geldt dit niet. Een planningsapp, een marktplaats, een boekingssysteem of een dashboard lost een organisatorisch of commercieel probleem op, geen technisch probleem in bovenstaande zin. Zit jouw idee dicht tegen hardware of sensoren aan, en twijfel je of er toch een technisch effect in zit? Dat is een vraag voor een octrooigemachtigde, niet iets om zelf te beslissen op basis van een artikel.

Auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat je een origineel werk maakt, en dat geldt ook voor broncode, teksten en schermontwerpen van je app. Je hoeft niets aan te vragen of te betalen om dat recht te krijgen. Het beschermt de concrete uitwerking, jouw code, jouw teksten, jouw ontwerp, en niet het onderliggende idee. Iemand anders mag dus wel een vergelijkbare app bouwen met hetzelfde concept, zolang die niet jouw code of ontwerp kopieert.

Dat maakt auteursrecht minder breed dan mensen vaak hopen, maar het is nooit niks. Bewaar versiebeheer en ontwerpbestanden, zodat je kunt aantonen wanneer je wat gemaakt hebt. En laat een bouwpartij expliciet vastleggen dat het auteursrecht op de opgeleverde code bij jou komt te liggen, dat is geen vanzelfsprekendheid in elk contract.

Naast auteursrecht is merkregistratie het instrument dat de meeste startende apps wel kunnen gebruiken. Een merk beschermt de naam, het logo of de slogan waarmee je je app op de markt zet, in de categorie waarin je actief bent. In de Benelux registreer je dat bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom, voor bescherming in de hele EU bij het EUIPO. Dat is los van de inschrijving van je bedrijfsnaam bij de Kamer van Koophandel, die vooral je handelsnaam vastlegt en minder ver beschermt dan een geregistreerd merk.

Daarnaast helpt het om de domeinnaam die bij je appnaam hoort vroeg vast te leggen, voor iemand anders het doet. Het is geen juridische bescherming in dezelfde zin als een merk, maar wel een praktische stap die voorkomt dat je later van naam moet veranderen. Hoe bescherm je een app-idee gaat dieper in op geheimhoudingsverklaringen en andere afspraken voordat je met een bouwpartij of investeerder in gesprek gaat.

Dit stappenplan bevat bewust geen octrooiaanvraag, niet omdat bescherming er niet toe doet, maar omdat die tijd beter besteed is aan het bouwen en testen van je app. Vrijwel elk idee bestaat in een variant al, en de partij die wint is meestal niet degene met het eerste idee, maar degene die het eerst goed uitvoert. Twijfel je nog tussen eerst een prototype of meteen de volledige versie, lees dan eerst een prototype of meteen de echte app bouwen.