Hoog-risico-AI is uitgesteld

Uitgesteld zijn de verplichtingen rond hoog-risicotoepassingen: risicobeheersystemen, eisen aan de kwaliteit van je trainingsdata, logging voor traceerbaarheid, technische documentatie en menselijk toezicht. Dat pakket is zwaar en het is niet in een kwartaal te regelen.

Niet uitgesteld is de transparantieplicht: chatbots die zich melden en gegenereerde inhoud die gemarkeerd wordt. Die geldt sinds augustus 2026 en raakt veel meer bouwers dan de hoog-risicoregels.

Het uitstel kwam er niet omdat de eisen te streng waren, maar omdat de normen eronder nog niet af waren. Een verordening die verwijst naar geharmoniseerde normen kan pas werken als die normen bestaan; zolang dat niet zo is, weet niemand precies waaraan hij moet voldoen. Dat is een praktisch probleem en het verklaart waarom december 2027 een werkbare datum is en augustus 2026 dat niet was.

Voor jouw planning betekent dat iets anders dan 'we hebben anderhalf jaar extra'. Het betekent dat de inhoud van de eisen nu duidelijker wordt, terwijl de datum verder weg ligt. Dat is de gunstigste combinatie die je kunt krijgen: je weet waar je aan toe bent en je hebt tijd. Wie die tijd gebruikt om niets te doen, verspilt precies het voordeel dat het uitstel oplevert.

De verordening deelt verplichtingen toe aan rollen, niet aan bedrijven. Wie een model traint en op de markt brengt, is aanbieder. Wie een bestaand systeem in zijn eigen product inbouwt en onder eigen naam aanbiedt, wordt in veel gevallen zelf aanbieder. Wie het alleen gebruikt binnen zijn organisatie, is gebruiksverantwoordelijke en heeft een lichter maar niet leeg pakket.

Dat onderscheid bepaalt het meeste. Als je een bestaand model aanroept via een koppeling en je product er duidelijk omheen bouwt, draag je vooral verantwoordelijkheid voor hoe jouw systeem de uitkomst gebruikt en presenteert. Ga je het model aanpassen, hertrainen of onder je eigen merk aanbieden, dan verschuift er meer naar jou dan mensen verwachten.

Zoek dus eerst uit in welke rol je zit voordat je een lijst met eisen gaat afvinken. Het scheelt zowel werk als onnodige zorgen, en het is een vraag die je in een half uur kunt beantwoorden.

De categorieën klinken helder tot je je eigen product ertegen houdt. Een tool die cv's samenvat voor een recruiter is geen selectiesysteem, maar hij beïnvloedt wel wie er wordt uitgenodigd. Een assistent die een klantvraag routeert, beslist niets, maar bepaalt wel wie er als eerste geholpen wordt. De vraag is niet of jouw systeem de beslissing neemt, maar of het de beslissing stuurt.

De praktische toets die wij aanhouden: als de uitkomst van je systeem invloed heeft op iemands toegang tot werk, geld, zorg, onderwijs of een essentiële dienst, ga er dan van uit dat je in de buurt van de categorie zit. Dat betekent niet automatisch dat je eronder valt, maar wel dat het de moeite waard is om het uit te zoeken voordat je bouwt.

Waar je zeker buiten valt, is bij systemen die alleen iets voorstellen aan de gebruiker zelf, zonder gevolgen voor anderen en zonder gevolgen voor iemands positie. Dat is het overgrote deel van wat mensen in een bouwdag maken.

Menselijk toezicht klinkt als iemand die meekijkt, maar de eis is specifieker: er moet een mens zijn die de uitkomst kan begrijpen, die kan ingrijpen, en die daar de bevoegdheid en de tijd voor heeft. Een controleur die honderd beslissingen per uur moet afvinken, is formeel toezicht en feitelijk een stempel.

Dat raakt je ontwerp op drie punten. Je systeem moet kunnen uitleggen waarom het tot een uitkomst kwam, in taal die de controleur begrijpt. Het moet een staat kennen waarin een beslissing wacht op goedkeuring. En het moet vastleggen wie wat heeft goedgekeurd en wanneer.

Al die drie zijn achteraf inbouwen een verbouwing en vooraf een stap in de flow. Dat is de reden dat uitstel tot 2027 geen reden is om te wachten: het deel dat tijd kost is niet de administratie, het is de architectuur.

Wat de verordening straks vraagt aan technische documentatie, komt neer op: wat doet dit systeem, waarop is het gebaseerd, hoe is het getest, en wat gebeurt er als het fout gaat. Dat is grotendeels informatie die je op het moment van bouwen gewoon weet en die anderhalf jaar later verdwenen is.

Houd daarom vanaf nu een kort document bij, per systeem één pagina. Welk model, welke versie, welke gegevens gaan erin, welke beslissing wordt beïnvloed, wie kijkt er mee, en wat is er getest. Elke keer dat je iets fundamenteels verandert, zet je er een regel bij met de datum.

Dat kost je vijf minuten per wijziging en het is precies het verschil tussen straks aanvullen en straks reconstrueren. Bijkomend voordeel: het is ook het antwoord op de inkoopvragenlijst die je klant je nu al stuurt.